14. ثبت طرح صنعتیثبت طرح صنعتی

طرح صنعتی در انواع گسترده ای از محصولات صنعتی و صنایع دستی به کار برده می شود، از ابزار فنی و تجهیزات پزشکی گرفته تا ساعت ها، جواهرات، کالاهای لوکس و تجملی، ابزار خانگی، وسایل الکتریکی، ماشین های سواری و از طرح های نساجی گرفته تا کالاهای تفریحی، همه می توانند مشمول طرح صنعتی باشند. در ایران مدت زمان ثبت طرح صنعتی ۵ سال است و تا دو دوره‌ی ۵ ساله‌ی دیگر قابل تمدید است.

در زبان معمول، طرح صنعتی معمولا به شکل و ظاهر کلی یک کالا اشاره دارد اما در لسان حقوق مالکیت فکری طرح صنعتی خصوصیات مربوط به شکل و ساختار و یا نقش و تزئینات به کار رفته در یک کالا به واسطه یک فرایند صنعتی است که در کالای خاتمه یافته ایجاد چشم نوازی و جذابیت کند. بنابراین به عنوان یک قاعده کلی ، طرح صنعتی متشکل است از:

  1. ویژگی های سه بعدی مانند شکل یک کالا

  2. ویژگی های دو بعدی مانند تزئینات ، خطوط یا رنگ های به کار رفته در یک کالا

  3. ترکیبی از موارد فوق

ثبت طرح صنعتی چه امتیازی را برای مالک طرح موجب می‌شود؟

با ثبت طرح صنعتی مالک طرح از حق انحصاری جلوگیری از نسخه‌برداری غیرمجاز و تقلید توسط اشخاص دیگر برخوردار می‌شود. این حق جلوگیری سایرین را از ساخت، عرضه، واردات، صادرات یا فروش هر محصولی که طرح در آن به کار رفته یا در آن گنجانده شده منع می‌کند. همچنین ثبت طرح صنعتی فعالیت صادقانه‌ی تجاری و رقابت عادلانه را تشویق می‌کند.

در ماده ۲۸ قانون حمایت از اختراعات، طرح های صنعتی، علائم و نام های تجارتی مصوب ۱۳۸۶ این حقوق را اینچنین برمی شمرد:

الف- بهره برداری از هر طرح صنعتی که در ایران ثبت شده باشد، توسط اشخاص، مشروط به موافقت مالک آن است.

ب- بهره برداری از یک طرح صنعتی ثبت شده عبارت است از ساخت، فروش و وارد کردن اقلام حاوی آن طرح صنعتی.

ج- مالک طرح صنعتی ثبت شده می تواند علیه شخصی که بدون موافقت او افعال مذکور در بند (ب) این ماده را انجام دهد یا مرتکب عملی شود که عادتا موجبات تجاوز آینده را فراهم آورد در دادگاه اقامه دعوی نماید.

چه طرح‌هایی تحت حمایت قانون طرح‌های صنعتی قرار ندارند؟

  • طرح‌هایی که جدید یا اصیل نباشند

  • طرح‌هایی که قبل از تسلیم اظهارنامه در هر نقطه ای از جهان افشا شده باشند

  • طرح‌هایی که بهره برداری از آنها خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق حسنه باشند

  • طرح‌هایی که حاوی نمادها یا نشانه های رسمی باشند

  • طرح‌هایی که درنتیجه عملکرد فنی بدون تغییر ظاهری ایجاد شوند

  • طرح‌هایی که نتوان آنرا جای دیگری ساخت

  • طرح‌هایی که شکل ثابت ندارند

  • قسمتی از یک طرح که به تنهایی مفهومی ندارد

  • طرح‌هایی که عیناً در طبیعت وجود دارند

  • اشکال هندسی

  • طرح‌هایی که به الکتریسیته وابسته هستند

مدارک مورد نیاز :

مدارک زیر باید به ضمیمه طرح صنعتی به مرجع ثبت تحویل گردد:

  1. مدارک مثبت هویت متقاضی و طراح

  2. مدارک نمایندگی ، در صورتی که تقاضا توسط نماینده قانونی به عمل آید

  3. اگر طرح صنعتی دو بعدی باشد ، پنج نمونه از شکل یا تصویر گرافیکی یا پنج نمونه از طرح ترسیم شده به عنوان نمونه

  4. اگر طرح صنعتی سه بعدی باشد، پنج نمونه از شکل یا تصویر گرافیکی یا پنج نمونه از طرح ترسیم شده از تمامی جوانب طرح

طرح چاپ شده اشکال و تصاویر گرافیکی یا ترسیم شده موضوع بندهای۳ و ۴ فوق ، باید حداکثر در ابعاد ۲۰×۲۰ سانتی متر باشد و در آن رنگی بودن یا نبودن اشکال و تصاویر تصریح گردد.

در طرح سه بعدی ، مرجع ثبت می تواند ماکتی از آن را به همراه اظهارنامه درخواست نماید، اندازه ماکتی که متقاضی از مدل طرح خود ارائه می دهد باید حداکثر ۲۰× ۲۰×۲۰ سانتی متر و وزن آن حداکثر ۲ کیلوگرم و از ماده بادوام و نیز غیر فاسد شدنی باشد.

شکل های گرافیکی و ترسیم شده باید حداکثر در ابعاد ۲۰ ×۱۰ سانتی متر بوده و قابل نصب بر چهار صفحه مقوا در قطع A4 و با جوهر مشکی باشد.